Werkt de lockdown tegen corona verspreiding?

Omdat ik geen paniek ziekte of angstsyndroom op wil lopen door het samenleving ontwrichtende media virus kijk ik al weken lang niet meer naar de TV en lees ik – op ’n enkele column na geen MSM kranten meer.
Ik beperk me tot de site van het RIVM en die van EuroMoMo en af en toe een enkele publicatie op internet die mijn interesse heeft, en waarvan de bron voor iedereen verifieerbaar is.
Twee dagen na het uitbreken van het M-virus begon de grote massa elkaar tegensprekende virologen en onheilsprofeten op TV en in de andere MSM mijn nachtrust namelijk al te bederven…

 

Om de impact van het C-virus en de lockdown te monitoren bestudeer ik nu om de 2 a 3 dagen de grafieken op de RIVM website, die m.b.v recente cijfers van het CBS worden opgemaakt, en andere websites zoals die van EuroMoMo waarop alle recente sterfte cijfers per leeftijdsgroep per Europees land en ook de totalen in overzichtelijke grafieken te zien zijn. Aan EuroMoMo – door de EU gefinancierd; werken 24 Europese landen mee. Ook deze cijfers zijn heel recent. M.i kan je de impact van het C-virus en de lockdown op die manier in een veel breder perspectief zien. Hoe was die sterfte in dezelfde perioden vorige jaren, en hoe verhouden de sterfte en oversterfte  van landen met en landen zonder lockdown zich tot elkaar… Meten is weten, zei mijn vader vroeger al.. 

Steeds meer ga ik daardoor twijfelen aan de noodzaak, legitimiteit en effectiviteit van de anti-coronamaatregelen. Ik word daarin gesterkt door de mening van veel wetenschappers die met een professionele blik uitsluitend afgaan op de echte cijfers en wetenschappelijke aspecten…

Onderstaand, – het is nu 30 april – ’n één dag oud  artikel van de gepromoveerde ecotoxicoloog dr. Dolf van Wijk

Noot Jan Tuijp: Waarom  mogen wetenschappers met deze visie niet aanschuiven in de corona-programma’s op TV, dat zou de paniek temperen, en waarom komen dit soort kritische berichten niet in de MSM. Terwijl het feitelijk toch gaat om wetenschappelijke interpretatie van openbare door officiële instellingen gepubliceerde cijfers

 

Publicatie van  ecotoxicoloog dr. Dolf van Wijk

Werkt de lockdown tegen corona-verspreiding?

Effectiviteit twijfelachtig

Foto:

 

Een regeringsleider die besluit mee te gaan met maatregelen die dramatisch kunnen uitpakken kan niet anders dan deze verdedigen. Wie twijfelt wordt als zwak gezien en overtuigt niet. Het is puur lijfsbehoud. Als er nieuwe gegevens komen op een moment dat het drama niet al te groot is, kun je een fout misschien nog erkennen. Daarna is er geen weg terug.

Dat is waar premier Rutte vorige week voor koos. Hij kan deze aanpak nu enkel nog verdedigen, al zou het tegen beter weten in zijn.

Verkooptechniek

Dat betekent dat we nu in een propagandafase zijn. Daar gaat het om het verkopen van je beslissing tegen elke prijs: “de lockdown is effectief”. Dit regeringsverhaal wordt nu met behulp van de slaafse gevestigde media in het collectief geheugen gehamerd. Hierbij spelen wetenschap of feiten geen rol meer. Daar kan namelijk een ongewenst antwoord uit komen. Een verkoper zoekt passend ‘bewijs’ en alles wat niet overtuigd of verzwakt laat hij weg.

De wetenschap en een rationele analyse komen, als het goed is, in de fase daarvóór. Of een degelijke analyse van de effectiviteit van een lockdown heeft plaatsgevonden valt te betwijfelen. Zo werd eerst gezegd dat het virus niet besmettelijk zou zijn, toen dat het niet naar Europa zou komen, enzovoort. Of het mogelijke voordeel is afgewogen tegen het nadeel van een economische ramp weten we al helemaal niet. Dat roept vele vragen op voor later waar we hopelijk een eerlijk antwoord op zullen krijgen.

 

Veel onbeantwoorde vragen

In hoeverre ging men af op het WHO-advies waarin de dodelijkheid van het virus ernstig werd overschat? Heeft men hiervan een eigen kritische analyse gedaan? De fataliteit van een virus wordt bepaald door het aantal sterfgevallen gedeeld door het aantal besmettingen. Al snel werd duidelijk dat de claim van een sterftecijfer van 3,4% door directeur-generaal Tedros Adhanom van de WHO geen wetenschappelijke basis had. Dit was gebaseerd op het aantal geregistreerde besmettingen toen er nog weinig getest was. Epidemioloog Ioannides van de Stanford University schatte de werkelijke sterfte veel lager in (0,5-1%), omdat toen al duidelijk was dat er veel besmettingen waren zonder symptomen.

Inmiddels blijkt het sterftecijfer meer vergelijkbaar te zijn met dat van de jaarlijkse griep (0,1-0,2%). Opvallend is ook hoe de Inspectie Volksgezondheid weinig interesse toonde voor de medicijncombinatie tegen malaria die huisarts Elens succesvol toepaste tegen vroegtijdige corona-symptomen. Men zou verwachten dat elke mogelijke oplossing tijdens deze crisis aandachtig onderzocht zou worden.

 

Dilemma?

Vele onbeantwoorde vragen, dus maar even terug naar de toespraak van premier Rutte op 21 april. Hij sprak over een duivels dilemma. Hoe staan de beide kanten ervoor? De economische gevolgen van de lockdown zijn onvoorstelbaar groot, dat is nu al duidelijk. Het is eenvoudig in te zien wat het sluiten van kleine bedrijven zoals een restaurant of bar betekent. Van de ene op de andere dag heb je geen inkomen meer, terwijl kosten zoals personeel en huur doorgaan.

Als zelfs grote bedrijven met vele miljarden gered moeten worden hoef je geen econoom of bedrijfskundige te zijn om de omvang van het drama te begrijpen. Behalve de directe economische effecten en faillissementen is er ook veel ander leed, zoals depressies, huiselijk geweld, echtscheidingen, alcoholisme en zelfmoorden.

Aan de medische kant is de grote vraag of de lockdown helpt om de verspreiding van het corona-virus te beperken. Is de vrijheidsbeperking en de dictatoriale macht die overheden soms toepassen nodig en proportioneel?

 

Burgers opsluiten

Landen hebben verschillende maatregelen genomen die variëren in strengheid. Aan het ene uiterste bevinden zich Spanje en Frankrijk. Daar werden burgers min of meer gevangen gezet in eigen huis en overtredingen met harde hand aangepakt. Het andere uiterste is het inmiddels beroemde voorbeeld Zweden. Daar heeft men sterk ingezet op eigen verantwoordelijkheid en ging een groot deel van de economische activiteiten gewoon door. Restaurants en bars bleven veelal open, evenals de basisscholen.

Deze grafiek geeft sterftecijfers van een aantal landen weer, uitgedrukt per tien miljoen inwoners sinds de registratie van de eerste corona-dode. Corona-sterfteregistratie is niet heel nauwkeurig want criteria verschillen per land en veranderen zelfs in de tijd. De grafiek moet dus met enige voorzichtigheid bekeken worden.

De verschillen tussen de Europese landen zijn niet erg groot en de ontwikkeling in Zweden is niet opvallend anders. Dit is overigens ook niet het geval als er gecorrigeerd wordt voor de lage bevolkingsdichtheid. Zuid-Korea heeft een beduidend lager sterftecijfer. Zij waren heel succesvol in het beperken van de verspreiding. Zuid-Korea ging niet in lockdown, maar volgde een intensieve test- en opvolgbenadering. In de VS verschilden de maatregelen per staat, maar ook daar zijn er geen opvallende verschillen tussen de staten.

 

Paardenmiddel

Behalve de effectiviteit van de lockdown is het inzetten van zo’n paardenmiddel alleen gerechtvaardigd als het corona-virus een dramatisch effect op de sterfte zou hebben. Op de Euro MoMo-site worden sterftecijfers bijgehouden van 24 Europese landen waarop de zogenaamde ‘oversterfte’ door de jaarlijkse wintergriep te zien is.

Hieruit blijkt dat in 2020, na een kleine, reguliere wintergrieppiek die nauwelijks boven het gemiddelde uitkwam, de ‘corona-piek’ heel snel opkwam maar tevens weer snel daalde. De piek is bijna even hoog als de piek in het griepseizoen van 2017 die ook scherp was. In het beruchte griepseizoen 2018 was de piek minder hoog maar breder. Deze periode duurde langer, met zelfs een tweede piek waardoor de totale sterfte hoog was. Daardoor raakte toen de medische zorg overbelast.

 

Geen bewijs

Verschillende niveaus van lockdown vertonen dus geen opvallende verschillen in sterfte. In Zuid-Korea is de sterfte zelfs heel laag gebleven, terwijl daar helemaal geen lockdown was. Er is dus geen bewijs dat een lockdown de verspreiding van corona effectief tegengaat. Ook is de oversterfte voor 2020 nog niet ongewoon en dus geen reden voor een strenge lockdown.

Angstzaaierij

Nu we met enige afstand naar de beschikbare feiten en cijfers kunnen kijken blijkt het ongeremde angst zaaien van de media onterecht. Het is verbazend dat dit nog altijd doorgaat. Zo spreekt Bernard Hammelburg op BNR van paniekporno. De overheid heeft deze angstpropaganda kennelijk nodig om haar draconische maatregelen te verdedigen en de onkritische sensatiepers levert graag. Het is ook de enige verklaring voor de acceptatie van burgers van de verregaande vrijheidsbeperkende maatregelen en de maatschappelijk schade.

Zowel de effectiviteit als de noodzaak van een lockdown zijn zeer twijfelachtig, maar het is wél overduidelijk dat een lockdown enorme economische en maatschappelijke schade teweeg brengt. De kuur is duidelijk ernstiger dan de kwaal. Dat moeten we dus direct stoppen en nooit meer doen!

Over de auteur

Dit is de gepromoveerde ecotoxicoloog dr. Dolf van Wijk. Ecotoxicologie houdt zich bezig met gedrag en effecten van de stof in lucht, water of bodem; persistentie en afbraak, bioaccumulatie …etc

Dolf van Wijk
Dolf van Wijk
Ecotoxicoloog (dr.), Columnist

Angst versterkt onze kuddegeest waardoor we massaal achter de machtigste politici aanlopen.

Corona-paniek beheerst de wereld

De cijfers in perspectief gezet

Een artikel van bioloog dr. Jan Ruis.

Rechtvaardigt het aantal corona-doden de ingrijpende maatregelen die zijn getroffen, zoals een lockdown? En zetten die zoden aan de dijk? Hoe verhouden zich die tot de slachtoffers als gevolg van andere doodsoorzaken en de te verwachten zware economische neergang? Bioloog Jan Ruis dook in de cijfers en schreef zijn debuut voor OpinieZ.

 

Sterftecijfers

Als we naar de sterftecijfers kijken, wereldwijd, en naar de oorzaken van de sterfte, kunnen we de corona-doden in perspectief plaatsen:

Figuur 1. Cumulatieve voortijdige sterfte naar oorzaak, sinds einde week 1 t/m einde week 16 van 2020

Voor de berekening is de gemiddelde sterfte in recente jaren gebruikt, maar voor de corona-doden en griepdoden die van dit jaar. De lockdown zal invloed hebben op doden in andere categorieën, zoals minder verkeersdoden, vandaar dat hier de sterfte in recente voorgaande jaren is gebruikt ter vergelijking. Overige sterfte aan kanker en honger is niet meegenomen.

 

Onzeker

Wereldwijd zijn er per 25/4/2020 naar schatting 197.000 corona-doden. Dat aantal is echter erg onzeker en hangt af van twee factoren.

  1. Is er echt op het virus getest, of bestaat er alleen een vermoeden dat het virus aanwezig is?
  2. Hoe wordt er geteld? Als iemand bijvoorbeeld sterft aan terminale kanker, maar ook drager is van het corona-virus, dan registreren sommige landen dit als dood door kanker en in andere landen komt het in de statistiek van corona-sterfte (bron). Omdat de meerderheid van corona-doden al één of meerdere onderliggende ziekten had zal een arts, als er geen corona-test is gedaan, een dergelijk sterfgeval toeschrijven aan de heersende epidemie (ascertainment bias). Het vermoeden bestaat dus dat het aantal direct of voornamelijk door corona veroorzaakte doden veel lager ligt.

Ongeveer 75% van de corona-doden was ouder dan 65 jaar en 75% had minstens één onderliggende ziekte. Van de jongeren (<65) had 85% minstens één onderliggende ziekte (bron). In Groot-Brittannië had 91% van de als corona-sterfte geregistreerde doden minstens één onderliggende ziekte (bron).

 

Vergelijking

Vergeleken met andere voortijdige doodsoorzaken is het aantal corona-doden zeer gering, zoals blijkt uit figuur 1. Veruit de meeste mensen sterven voortijdig aan ongezonde voeding, roken, diabetes, luchtverontreiniging, alcohol, obesitas, tbc en verkeersongevallen. Het aantal corona-doden is op dit moment ongeveer gelijk aan het aantal griepdoden.

 

Toename corona-doden

De cumulatieve groei van corona-doden is de laatste vier weken sterker toegenomen dan die van griep, zoals te zien is aan de hellingshoek in figuur 1. Aangezien er de laatste drie weken geen toename van het dagelijks aantal nieuwe corona-infecties plaatsvond, en de toename van nieuwe corona-doden afneemt, is een afvlakking van de cumulatieve groei waarschijnlijk.

De cumulatieve groei van de belangrijkste doodsoorzaken ligt flink boven die van corona. In hoeverre de gedragsrestricties (niet naar buiten gaan, 1½ meter afstand bewaren) hieraan bijdragen is onbekend. De gedragsrestricties gelden overigens niet voor supermarkten, gezinsleven en huisbezoek. Binnenshuis wordt lichamelijk contact niet vermeden en in supermarkten staan er soms niezende mensen in de buurt: een zo opgelopen infectie wordt naar huis meegebracht.

Sommige onderzoekers denken dat de meeste infecties juist binnenshuis plaatsvinden

Anderen vinden de algemene lockdown een slechte maatregel; het zou beter zijn om alleen kwetsbare ouderen te beschermen, zoals gebeurt op Malta, zodat de rest gewoon kan blijven werken.

 

Effect lockdown

We vergelijken landen met volledige lockdown, zoals Nederland en België, met landen met geen of beperkte lockdown:

Figuur 2. Geïnfecteerden en doden als gevolg van Coronavirus

Nederland en België tellen relatief veel meer geïnfecteerden en doden dan de landen zonder volledige lockdown. Daaruit kunnen we niet de conclusie trekken dat een lockdown helemaal niet werkt. Dat komt enerzijds omdat de verschillende cijfers deels met verschillend tellen te maken hebben en anderzijds met bevolkingsdichtheid, mobiliteit, en dergelijke.

Maar Malta is dichter bevolkt dan Nederland en België en heeft toch veel minder geïnfecteerden, waarvan het aantal zelfs afneemt. Malta isoleert alleen de 65-plussers. Zweden sluit alleen scholen voor voortgezet onderwijs en universiteiten, maar verder blijft iedereen aan het werk. Canada heeft geen volledige lockdown. In Belarus (Wit-Rusland) wordt de epidemie zelfs genegeerd en beveelt de president aan om toch vooral voldoende wodka te drinken.

 

Gering

Het aantal corona-doden is zeer gering in vergelijking met de andere in figuur 1 genoemde voortijdige doodsoorzaken, zeker als we daarbij bedenken dat een minderheid van de corona-doden voornamelijk als gevolg van de virusinfectie overleed.

Maar wat zal het totaal aantal corona-doden zijn aan het eind van dit jaar? De opwaartse trend van de cumulatieve groei van corona-doden van de laatste vier weken komt overeen met die van tbc-doden, zoals te zien in figuur 1. Er zijn veel meer tbc-doden dan corona-doden (verschil: 300.000) en op basis van de huidige cijfers zouden we dan aan het eind van dit jaar, bij gelijkblijvende trend, 1,2 miljoen corona-doden verwachten.

 

Afnemende groei

De groei van het wekelijks aantal nieuwe corona-doden neemt de laatste vier weken echter af. We moeten afwachten hoe dit zich verder ontwikkelt, maar het lijkt zeer onwaarschijnlijk dat corona dit jaar meer slachtoffers zal maken dan tbc (en niemand praat over tbc). Daarbij moeten we ook bedenken dat de corona-pandemie zich slechts voordoet binnen een beperkt tijdsinterval. Kijken we naar een tijdsbestek van tien jaar, dan zijn er vierhonderd miljoen doden als gevolg van de oorzaken genoemd in figuur 1. Dat zou je eigenlijk een continue ‘epidemie’ kunnen noemen.

 

Levens redden

Is corona een wereldbedreigende pandemie? Dat is dus een kwestie van perspectief. Gelet op de sterftecijfers alléén vraagt corona geen grotere aandacht dan bijvoorbeeld de sterfte door roken of ongezond eten.

Waarom dan wel een lockdown voor corona maar niet voor bijvoorbeeld wegverkeer? Gaat het erom levens te redden of gaat het om iets anders?

Stel dat het politici gaat om levens redden. Waarom wegen corona-doden daarin zwaarder dan doden door andere oorzaken? We brengen met de lockdown de wereldeconomie immers voor vele jaren in een vrije val met grote werkloosheid en wereldwijde ellende tot gevolg. Dat is een heel groot offer, maar we hebben het er wel massaal voor over.

Als we zoveel over hebben voor het redden van levens, waarom verbieden we dan ook geen personenauto’s? Het afsluiten van wegen voor personenauto’s had in de twintigste eeuw dertig miljoen doden gescheeld, en een veelvoud daarvan aan overlevenden die er levenslang zwaar letsel aan overhouden. Het lijkt er ogenschijnlijk op dat we de corona-slachtoffers (vooral ouderen met een slechte gezondheid) belangrijker vinden dan andere slachtoffers die bijvoorbeeld door een verkeersongeval om het leven komen.

 

Corona-doden zijn ‘erger’

Maar waarom vinden we corona-doden veel erger dan het veelvoud aan doden als gevolg van bijvoorbeeld sigarettenrook? De menselijke hersenen zijn gevoelig voor nabije mediabeelden van leed en zijn heel attent op afwijkende situaties. Televisiebeelden van IC’s, die suggereren dat op IC’s uitsluitend corona-patiënten liggen, prikkelen direct onze empathie. Dat op IC’s veel meer patiënten met terminale kanker of ernstige verwondingen liggen, zijn we op dat moment vergeten. Vergeten omdat de mediabeelden die andere patiënten niet tonen. Dat is oorzaak nummer één. Oorzaak nummer twee is dat corona iets nieuws is. Nieuwe dingen vallen ons op. Slachtoffers van roken, verkeer en tbc zijn een oud verhaal en we horen daar bovendien niets meer over.

Maatschappelijke prijs

Een derde menselijke beperking is dat we niet verder kijken naar de gevolgen, als we menen ergens goed aan te doen. We willen helpen. Als de corona-lockdown nog langer aanhoudt verliezen zeer velen hun baan en komen daarmee in grote problemen, de economie stort wereldwijd in, meer dan 22 miljoen Amerikanen zijn al werkeloos. Dagloners in India, die er dagelijks op uit moeten om hun gezin te eten te geven, sterven in grote aantallen als gevolg van de lockdown. Naar verwachting zullen zelfmoorden toenemen en zullen veel mensen hun hypotheek en doktersrekening niet meer kunnen betalen.

 

Angst als verklarende factor

Waarom doen we dit collectief? Waarom rechtvaardigt het voorkómen van corona-doden het bevorderen van doden als gevolg van het voorkómen? De toekomst van de gewone man en die van de armsten zetten we op het spel. Er moet nog een andere factor zijn die ons tot deze irrationaliteit beweegt.

Die factor is angst. De media en de politici roepen angst op door de dagelijkse rapportages over corona. Politici en media doen aan tunnelvisie, alsof de enige levensbedreiging corona is. Angstig gemaakte mensen focussen op de oorzaak van de angst. Dat die focus het zicht op veel meer voor de hand liggende bedreigingen in het dagelijks leven en in de wereld wegneemt, ontgaat ons.

Met de framingDe wereld na corona’ wordt gesuggereerd dat er iets heel ergs aan de hand is. Een blik op figuur 1 toont echter dat corona-sterfte, relatief gezien, gering is.

 

Paniekreactie

Angst versterkt onze kuddegeest waardoor we massaal achter de machtigste politici aanlopen. Een reflex die we van crises uit het verleden kennen en die uitgebreid door Niccolò Machiavelli aan het begin van de zestiende eeuw is beschreven. Voorlopig. Totdat de gevolgen zichtbaarder worden.

Is de corona-paniek georkestreerd of is het gewoon een hype die uit zichzelf ontstaat? Er zijn groeperingen die de ‘corona-crisis’ aangrijpen om hun duurzaamheidsideaal te promoten.

Zijn er verborgen spelers, die uit zijn op een verschuiving van macht, en belang hebben bij een wereldwijde ontwrichting van de economie? Het feit dat de huidige groei-economie aan het eind van zijn kunnen was en alleen nog maar met bijdrukken van geld kan worden gefinancierd kan ook een reden zijn: een reset van de economie.

Over de auteur

Jan Ruis
Jan Ruis
Bioloog en gepromoveerd aan de Medische Faculteit in Leiden. Hij heeft o.a. meegewerkt aan het hittegolvenrapport van Marcel Crok.
Recent gepubliceerd